[Sự hung hăng] Kỳ 3: Các rối loạn về não bộ và nhà tù

Kỳ 1[Sự hung hăng] Kỳ 1: Hung hăng bẩm sinh

Kỳ 2[Sự hung hăng] Kỳ 2: Tuổi trẻ và tính hung hăng

Hệ thống tư pháp hình sự của chúng ta liệu có hay vi phạm nguyên tắc: luật hình sự không áp dụng cho những người có bệnh về não hay không?

Quy định về trách nhiệm hình sự này ra đời lần đầu tiên năm 1843, từ sau vụ án Daniel M’Naghten giết chết thư ký của Thủ tướng Anh – cho dù đã để lại cú sốc lớn đối với nước Anh thời Victoria – Daniel M’Naghten đã không bị bỏ tù, mà được đưa vào một bệnh viên tâm thần. Theo “quy tắc M’Naghten” nêu trên, những phạm nhân có rối loạn tâm thần cần được phán xử là “có tội nhưng loạn thần” và được cách ly trong một cơ sở bệnh viện được bảo vệ, mà không phải là nhà tù. Tuy nhiên, mặc dù chúng ta thừa nhận trách nhiệm hình sự nêu trên, nhưng trong nhà tù ngày nay, vẫn có rất nhiều người mắc bệnh tâm thần hoặc các bệnh về thần kinh. Theo bác sĩ Theo Doreleijers, bác sĩ tâm thần người Hà Lan làm việc cho tòa án, trong số những người trẻ tuổi bị bỏ tù thì 90% có rối loạn tâm thần, và 30% trong số bị bắt giữ theo lệnh nhập viện bị rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD).

20150808_182929~2

Trong các trường hợp rối loạn não liên quan đến hành vi hung hăng, người ta tìm thấy hai khu vực của não bộ có liên quan đặc biệt, một trong số đó là vùng não trước trán (the prefrontal cortex – PFC – hình trên), ngăn chặn, ức chế hành vi hung hăng và có ý nghĩa quyết định đối với các phán xét mang tính chất đạo đức. Trẻ em có vùng não trước trán bị tổn thương thường gặp khó khăn trong tiếp nhận các quy tắc đạo đức và chuẩn mực xã hội. Các cựu chiến binh Việt Nam với các tổn thương vùng não trước trán trở nên hung hăng và bạo lực. Nghiên cứu nhiều kẻ giết người bột phát cũng tìm thấy sự suy giảm hoạt động ở vùng não trước trán của họ. Rối loạn não ảnh hưởng lên vùng não trước trán này có nhiều liên quan với hành vi hung hăng. Một nhà phẫu thuật khắc tên của mình trên bụng của bệnh nhân khi kết thúc ca mổ, bị phát hiện mắc bệnh Pick, một dạng bệnh mất trí nhớ bắt đầu trong vùng não trước trán . Bệnh nhân tâm thần phân liệt, đồng thời có giảm hoạt động trong vùng não trước trán, thì có thể dẫn đến hành vi hung hăng. John Hinckley Jr. trở nên nổi tiếng sau khi cố gắng thực hiện âm mưu ám sát Tổng thống Reagan. (Viên đạn từ khẩu súng lục của anh ta đã bắn vào nách trái, xuyên qua phổi trái, dừng lại một inch cách tim của Tổng thống). Kết quả chụp cắt lớp não của Hinckley, mà cả thế giới đều biết, cho thấy sự co ngót của bộ não, dấu hiệu điển hình của tâm thần phân liệt. Tuy nhiên, anh ta vẫn còn ở trong tù cho đến nay. Năm 2003, Mijailo Mijailovic, một bệnh nhân tâm thần phân liệt, sau khi ngừng uống thuốc đã sát hại Bộ trưởng ngoại giao Thụy Điển, Anna Lindh. Mijailo Mijailovic tin rằng Chúa Giêsu đã chọn anh ta cho mục đích này và nghe tiếng nói bảo anh ta phạm tội giết người. Ngược lại, hành vi hung hăng cũng có thể là triệu chứng đầu tiên của tâm thần phân liệt.

Prison brake by Polis Poliviou

Prison brake by Polis Poliviou

Khu vực thứ hai là hạch hạnh nhân (Hình dưới), với cấu trúc kích thước một hạt hạnh nhân, nằm sâu bên trong thùy thái dương. Khi bạn cầm lên khối sệt của bộ não (ví dụ, trong một cuộc khám nghiệm tử thi), bạn có thể cảm thấy, trong vòng cực của thùy thái dương, một viên nhỏ rắn của hạch hạnh nhân. Sự kích thích của hạch hạnh nhân gây ức chế hoặc gây ra hành vi hung hăng, tùy vị trí và cách thức thực hiện. Tác dụng ức chế của nó đã được chứng minh một cách thuyết phục bởi nhà tâm lý học Tây Ban Nha José Manuel Rodriguez Delgado, người đã làm thí nghiệm ngăn được một con bò đực đang sung sức bằng cách kích thích điện từ xa tới hạch hạnh nhân của nó. Nếu bạn phá hỏng cấu trúc hạch hạnh nhân trên cả hai mặt, thì bạn có thể khiến một con chuột cống trở nên hiền lành. Một số bệnh nhân tâm thần có nguyên nhân từ trục trặc của hạch hạnh nhân. Điều này ngăn cản họ nhìn nhận biểu cảm trên khuôn mặt các nạn nhân đang đau khổ và vì thế không cảm thấy sự đồng cảm với các nạn nhân. Năm 1966, Charles Whitman đã giết vợ và mẹ của mình, sau đó, anh ta còn bắn mười bốn người chết và gây thương tích cho ba mươi mốt người khác tại Đại học Texas ở Austin. Các bác sĩ đã tìm thấy một khối u ở thùy thái dương, khối u này đã gây áp lực lên hạch hạnh nhân của Charles Whitman. Những câu chuyện nêu trên khiến chúng ta phải tự hỏi, rằng liệu có bao nhiêu người, mang theo trong mình rối loạn não bộ, có thể xả súng ở trường học hay bất cứ nơi khác. Ulrike Meinhof bắt đầu sự nghiệp của mình là một nhà báo phản biện, sau này trở thành một trong những kẻ sáng lập của Rote Armée Fraktion ở Đức, đây là nhóm khủng bố đã giết chết ba mươi bốn người. Meinhof đã tự tử trong xà lim năm 1976. Trước đó, các bác sĩ đã phát hiện ra bà ta mắc phải chứng phình động mạch, có một chỗ phình thành mạch máu ở đáy não đã gây áp lực vào hạch hạnh nhân. Điều này gây ra tổn thương lâu dài. Và khi bà ta được phẫu thuật chữa bệnh phình mạch máu, thì cuộc giải phẫu thần kinh lại làm thương tổn tới vùng não trước trán, vì vậy có tới hai nguyên nhân được cho là dẫn tới hành vi hung hăng và phạm pháp của bà ta.

20150808_182557~2~2

Còn có những rối loạn não bộ khác mà đôi khi được xem là nguyên nhân gây nên sự hung hăng, đó là các rối loạn tâm trạng, rối loạn nhân cách ranh giới, những khó khăn trong học tập, xuất huyết não, MS, bệnh Parkinson và bệnh Huntington. Ngay cả bệnh nhân sa sút trí tuệ cũng có thể trở nên hung hăng. Năm 2003, một phụ nữ Hà Lan tám mươi mốt tuổi đang ở một nhà dưỡng lão, vì bệnh mất trí nhớ, sa sút trí tuệ tuổi già của mình, đã sát hại bạn cùng phòng, tám mươi tuổi. Bà ta đã được tìm thấy trong tâm trạng bối rối trong nhà vệ sinh và khi y tá đưa bà trở lại giường mới phát hiện ra nạn nhân đã bị bà ta giết. Cũng may là bà ta không bị khởi tố. Ở các nước “văn minh” như Hoa Kỳ và Nhật Bản, các bệnh nhân tâm thần phân liệt gây ra những vụ giết người vẫn có thể bị tuyên án tử hình. Rất hy vọng việc này sẽ không bị xảy ra ở Hà Lan. Nhưng khó có thể biết, liệu hệ thống tư pháp hình sự của chúng ta có thường xuyên vi phạm “quy tắc M’Naghten”?

Dịch và chú thích: Nguyễn Thị Phương Hoa

Nguồn: We are our brains – From the womb to Alzheimer’s (Dick Swaab)

5 thoughts on “[Sự hung hăng] Kỳ 3: Các rối loạn về não bộ và nhà tù

  1. Pingback: [Sự hung hăng] Kỳ 1: Hung hăng bẩm sinh | Những tâm hồn đẹp

  2. Pingback: [Sự hung hăng] Kỳ 2: Tuổi trẻ và tính hung hăng | Những tâm hồn đẹp

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s